فصلنامه پژوهش های حقوق تطبیقی عدل و انصاف

چکیده ساختار هر جامعه‌ای متشکل از افراد، با منش، گویش، ادیان و فرهنگ‌های متفاوت است، افراد در کنار هم خانواده‌ها را تشکیل می‌دهند و تشکیل خانواده، نیازمند ازدواج مرد و زن می‌باشد. یکی از مسائل مهم و اساسی ازدواج، سن و وجود موقعیت جسمی، روانی، توانایی جنسی و درک مفهوم ازدواج برای هر دو طرف می‌باشد. ازدواج در سنین پایین که در اصطلاح به آن کودک همسری گفته می‌شود، در چنین ازدواج‌هایی آسیب وارده بیشتر دامن‌گیر دختران است، اما تبعات آن رخنه در کالبد خانواده‌ها و جوامع می‌اندازد. امروزه و با پیشرفت‌های علمی و ارتباطی، سن ازدواج دستخوش تغییرات اساسی قرارگرفته است، چنانچه در برخی مناطق به پایین‌تر از حد معقول و در برخی مناطق به حداکثر آن برخورد کرده و حتی تمایل به ازدواج به‌شدت پایین آمده است. در پژوهش حاضر برخی از این موارد به‌صورت توصیفی موردبررسی قرارگرفته است. روش تحقیق پژوهش حاضر با توجه به‌عنوان و ماهیت آن، توصیفی است. پژوهش‌های کیفی احتمالاً می‌توانند یکی از پرکاربردترین شیوه‌های مطالعه در مورد کودکان، ازدواج و مشکلات مربوط به سن ازدواج برای دختران باشند. داده‌های پژوهش حاضر از طریق کتاب و مقالات به‌دست‌آمده است. در این پژوهش به بررسی تأثیرات زمان ازدواج بر اساس معیارهای فقهی و عرفی و همچنین نظام حقوقی ایران و دیدگاه حقوق بشر پرداخته‌شده است.

چکیده ازدواج در سنین کودکی پدیده‌ای شوم و ناگوار است که از طرفی کودک را از چشیدن طعم شیرین کودکی محروم کرده و از سوی دیگر زمینه بروز آسیب‌های اجتماعی و فردی متعدد را پدید می‏آورد. کودک همسری افزون بر آثار نامطلوب فردی و اجتماعی؛ محتمل است که منجر به بروز جرایم مختلف خانوادگی، قتل‌های ناموسی، سوء استفاده جنسی و معذالک گردد که بر این اساس، ضرورت براین است تا قانونگذار در جهت رفع این بحران، اقدامات مقتضی را انجام دهد. اقدامات متعددی در جهت زدودن کودک همسری، در قوانین جمهوری اسلامی ایران، ایضاً در رویه‌های بین‌المللی، صورت پذیرفته؛ لکن طرح این اقدامات، تاکنون نتیجه مطلوبی به همراه نداشته است.
تحلیل متغیرهای جمعیت شناختی حکایت از آن دارد که براساس آمار رسمی، ۵ درصد ازدواج‌های کشور در سن پایین رخ داده و عمده آ‌ن‌ها در بازه سنی ۱۰ تا ۱۴ سال بوده و در همه استان‌های کشور نیز مشاهده شده است. براساس نتایج حاصله از این بررسی، پیرامون پیامدها و آثار موضوع از جهات: میزان طلاق، ترک تحصیل، بارداری و مرگ و میر کودکان و مادران، رضایت جنسی، خشونت خانگی، وضعیت گروه سنی یاد شده، نسبت به سایر گروه‌های سنی غیر عادی و بعضاً بحرانی است. جهت برون رفت از این بحران، پیشنهاداتی نظیر تغییر قوانین در راستای، ممنوعیت مطلق ازدواج با دختری که به بلوغ جنسی نرسیده و جرم انگاری ممانعت از تحصیل دختران متأهل در مدارس در این پژوهش ارائه شده است.